Antonius-noveen H. Lambertuskerk

DE ANTONIUSVERERING TE KERKRADE

De Lambertusparochie kwam eind 1788, begin 1789 in bezit van een reliek van de H. Antonius.  De echtheid daarvan werd bevestigd door Franciscus Xaverius Christiani, bisschop van Porphyria i.p.i. en prefect van de apostolische heiligdomskamer op 17december 1788. De bisschop van Luik, Mgr. Constantin François de Mean, hechtte op 23 april 1789 zijn goedkeuring aan de openbare verering van de Antoniusreliek. In 1877 werd in de kerkinventaris een zilveren monstrans genoemd voor de relikwie van Antonius. Thans is de reliek, een botpartikeltje voorzien van een tekststrookje met het opschrift  ‘S. Antony’, gevat in een ronde reliekhouder. Deze houder, omgeven door een stralenkrans, is opgenomen in een ca. 32,5 cm hoge deels verzilverde, deels koperen monstrans. Boven de stralenkrans is een reliëf gemonteerd van Antonius met het Jezuskind op de arm. Daarboven is nog een kruisje aangebracht. Het 185 cm hoge gepolychromeerd houten Antoniusbeeld uit 1877 dat vervaardigd is in München, is bij de brand van dinsdag op woensdag 13/14 maart 2007, m.u.v. het Jezuskind, verbrand. De restanten zijn geconserveerd en hebben achterin de kerk een plaats gekregen.
Of de verering van Antonius van Padua al vanaf het begin een bedevaartkarakter had, is niet bekend. Nieuwe impulsen kreeg de verering vanaf 1826. In dat jaar voerde pastoor Paul Joseph Vincken de Negen Dinsdagen ter ere van Antonius in. Paus Leo XII (1823-1829), stond toe dat tijdens de negen dinsdagen de Antoniusmis gelezen mocht worden in plaats van de mis voor de heiligen van die bewuste dagen.
Hoe de bedevaart in de eerste vijftig jaar verliep onder pastoor Vincken en pastoor deken Quodbach (1835-1883),  is bij gebrek aan bronnen niet bekend. Deken Deutz (1883-1908) maakte er in 1883 melding van in de parochiekroniek.
Vanaf 1923 hadden de Antoniusdinsdagen thema’s als de deugden van Antonius, het Onze Vader, de Tien Geboden, de Acht Zaligheden, Christus Koning, wonden van onze tijd, godsdienstig leven, familieleven, de H. Maagd Maria en verering der heiligen.  Aangezien de negen dinsdagen gekoppeld waren aan Pasen en niet aan de feestdag van Antonius op 13 juni, begonnen zij soms al begin februari als het nog vinnig koud was. In 1900 herdacht men het 75-jarig jubileum van de noveen. Paus Leo XIII (1878-1903), gaf n.a.v. het feest toestemming om tijdens de noveen de mis van de H. Antonius te vieren. De Antoniusdinsdagen werden ook in de twintigste eeuw voortgezet.
In 1921 schreef pastoor-deken J.H.J. Franck: ‘De negen St. Antoniusdinsdagen werden op de gebruikelijke wijze gevierd onder een zeer grooten toeloop der geloovigen’.
In 1925 werd het honderdjarig jubileum gevierd met meer dan gewone plechtigheid en ‘met zeer groten toeloop der geloovigen uit de parochie van St. Lambertus en uit de omliggende plaatsen’.
Elke dinsdag waren er leesmissen om 06.00, 06.45, 07.30, 08.00, 08.30 en 09.00 uur. De hoogmis met preek begon om 10.15 uur. ’s Middags was er om 15.00 uur lof en om 17.30 uur sluiting met completen en Te Deum. Ter vergelijking, op een normale door-de-weekse dag waren er enkel leesmissen tussen zes en acht uur ’s morgens.
In 1926 werd ook expliciet melding gemaakt van Duitse pelgrims, maar het lijdt geen twijfel dat die al veel eerder hun weg naar Kerkrade vonden. Een aanwijzing daarvoor is dat de kanselredenaars nog tot in de jaren twintig afkomstig waren uit Duitsland, terwijl het Duits als kerktaal in de Lambertuskerk al vanaf 1908 geleidelijk vervangen werd door het Nederlands.
De Antoniusverering in de Lambertuskerk kreeg in de late negentiende en begin twintigste eeuw concurrentie van Antoniusdevoties in de kerken van Bleijerheide en Kaalheide die door (Duitse) Franciscanen en minderbroeders-conventuelen bediend werden. In de loop der jaren werden steeds meer priesters uit de omtrek uitgenodigd, om in de noveen voor te gaan en diakens om te assisteren.
In 2016 werd het 190 jarig bestaan van de noveen op passende wijze gevierd. Naast de 9 dinsdagen,  die in dat jaar voor het eerst gehouden werden voorafgaande aan 13 juni, de eigenlijke feestdag van de H. Antonius, werd er een jubileumconcert gegeven. Hieraan werkten vele verenigingen en solisten mee en was een groot succes. Óók dit jaar vindt de noveen plaats en wel van 17 april t/m 12 juni. Aanvang van de H.Mis is steeds om 19.00 uur. Verschillende geestelijke zullen ons in de diensten voorgaan. Deze diensten worden opgeluisterd door diverse koren. Evenals voorbije jaren zal er tijdens één van de vieringen óók een ziekenzalving worden plaatsvinden.

Diaken Din Houtema.